Sone Nazım Şekli Nedir?


Sone Nazım Şekli Nedir?

İlk örneklerinin İtalyan edebiyatında verildiği ancak daha çok Fransız şairlerinin kullanımı sayesinde Avrupa'nın geneline yayılan sone, Fransız edebiyatı üzerinden, bizim edebiyatımıza da taşınmıştır. Sone nazım şeklinin yapısından bahsetmek gerekirse, bu nazım biçimi iki dörtlük ve iki üçlük olarak toplamda 14 dizeden oluşmaktadırlar. Oldukça farklı konuların işlenebildiği ve lirik, olağanüstü işlevsel yapısı nedeniyle, o yıllarda fazlasıyla tercih edilen bir nazım birimi olmayı başarmıştır. Avrupa edebiyatında rağbet gördüğü yıllarda zaman içerisinde İngiliz, Fransız ve İtalyan olmak üzere üç farklı kafiye şeması ile yazılır hale gelmiştir.

İtalyan kafiye şemasına örnek vermek gerekirse; abba, abba, ccd, ede biçimi İtalyan edebiyatında fazlasıyla karşımıza çıkmaktadır. Fransız tipi kafiye şemasında ise abba, abba, ccd, eed biçimi ön plana çıkmakta, İngiliz tipinde ise mısra sayısı aynı kalmakta ancak ilk 12 sıradaki mısra tek bir bend, son iki mısra ise ayrı bir bend oluşturacak biçimde yazılmaktadır. Ancak, İtalyan ve Fransız kafiye şeması ile karşılaştırıldığında, İngiliz tipi kafiye şeması yazması zor olduğundan pek kullanılmamıştır.

Sonedeki ilk iki dörtlük, son iki üçlüğü daha vurgulu hale getirmek için doldurma amacı ile yazılmaktadır. Türk edebiyatındaki mani ile bu yönden benzerlik barındıran sonede son iki üçlük asıl verilmek istenen duygunun ifade edildiği bölümdür. Sone türünün en başarılı örnekleri edebiyatımızda Servet-i Fünun döneminde verilmiştir.