1 Mayıs İşçi Bayramı Nedir ? Niçin Kutlanır ?


1 Mayıs İşçi Bayramı Nedir ? Niçin Kutlanır ?

1 Mayıs İşçi Bayramı, bir diğer adıyla "Emek ve Dayanışma Günü" ülkemizde de kutlanmaktadır. Peki nedir bu 1 Mayıs ?

1 Mayıs İşçi Bayramı, 1856 yılında Avustralya'nın Melbourne şehrinde taş ve inşaat işçileri çalışma saatlerinin düşürülmesini protesto edilmesine dayanıyor. Ancak bu protestolar tarihte, ABD'nin Chicago şehrinde işçilerin 1 Mayıs 1886'dan itibaren iş gününün 8 saat olması için başlattığı mücadelenin, 1889'da Milletlerarası İşçi Kardeşliği Teşkilatı’nın Paris Kongresi'nde "işçilerin ortak bayramı" olarak kabul edilmesine kadar uzanıyor.

Amerikalı işçiler 1884'te 8 saatlik iş günün kabul ettirmek için mücadeleyi başlattı ve 1 Mayıs 1886'dan itibaren iş günü 8 saat olarak Trade-Unions (İşçi Birliği) Kongresinde belirlendi. 1 Mayıs 1886'da ABD'nin büyük kentlerinde beş binden fazla grev ilan edildi. Polisle grevciler arasında çıkan çatışmalarda bir işçi öldü, çok sayıda işçi yaralandı. 3 gün süren gösteriler sonrasında sendikacılardan dördü idam, dördü ağır hapis cezasına çarptırıldı.

Milletlerarası İşçi Kardeşliği Teşkilatı’nın 1889 Paris Kongresi'nde (II. Enternasyonalin 1. kongresi), işçilerin dayanışmaları amacıyla yılda bir günün ortak bayram ilan edilmesi benimsendi. Amerikalı sendikacıların önerisi üzerine o gün ''1 Mayıs'' olarak belirlendi.

Dünyada 1890'lı yıllara dayanan İşçi Bayramı, Osmanlı döneminde ilk kez 1911'de kutlandı. Selanik’teki tütün, pamuk ve liman işçileri Türk tarihinde ilk kutlayanlar arasına girdi. İstanbul’da ise ilk kez 1912 yılında kutlandığı bilgisi kaynaklarda yer aldı. 1’inci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşları’nın ardından 1 Mayıs uzun bir aradan sonra ilk kez 1921'de kutlandı. Türkiye Sosyalist Fırkasının (TSF) çağrısı üzerine İstanbul işçileri mayısın birinci pazar günü tatil yaptı. TSF merkezindeki bayramlaşmadan sonra partinin Genel Başkanı Hüseyin Hilmi Bey ve üç delege, sadrazamı ziyaret etti.

Ankara'da da Sovyetler Birliği ile dostluk ilişkileri çerçevesinde, 1 Mayıs 1922'de işçi bayramı kutlandı. 1 Mayıs 1923’te de ilk kez “resmi” olarak işçi bayramı kutlamaları yapıldı. Ancak, 1924 yılında “kitlesel” 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı. Ardından 1925 yılında çıkarılan “Takrir-i Sükun” yasasıyla kutlamalar 1935 yılına kadar yasaklandı.

Dünyada ve ülkemizde 100 yıldan fazla bir zamandır kutlanan 1 Mayıs bu yıl Bakırköy Halk Pazarı'nda kutlanıyor.